Śladami książąt Ostrogskich
Projekt „Śladami książąt Ostrogskich” rozpoczął się w 2015 roku jako niewielka inicjatywa młodzieżowa nowo utworzonego oddziału organizacji pozarządowej „Narodowy Sojusz” w Ostrogu.
W tamtym czasie zespół dopiero zaczynał systematyczną pracę ze studentami i młodzieżą. Chcieliśmy tworzyć nie tylko pojedyncze wydarzenia, wykłady czy spotkania, ale formaty, w których młodzi ludzie mogliby jednocześnie uczyć się, podróżować, nawiązywać relacje i lepiej poznawać historię miejsca, w którym żyją.
Tak powstał pierwszy obóz w 2015 roku. Wzięło w nim udział zaledwie osiem osób. Nie było dużego budżetu, rozwiniętej infrastruktury ani zespołu złożonego z kilkudziesięciu osób. Był tylko pomysł, entuzjazm i chęć wypróbowania nowej formy pracy z młodzieżą.
Uczestnicy samodzielnie zapewniali sobie niezbędny sprzęt i wyżywienie, a organizacja opierała się przede wszystkim na wolontariacie, partnerstwie i ludziach, którym ta idea była bliska.
Już w następnym roku stało się jasne, że stworzyliśmy coś znacznie większego niż niewielki lokalny obóz.
W 2016 roku do projektu zaczęli dołączać młodzi ludzie z różnych miast i regionów Ukrainy. Pojawili się nowi partnerzy, nowe możliwości i nowi uczestnicy. To, co zaczęło się od ośmiu osób w Ostrogu, stopniowo przekształciło się w ogólnoukraiński projekt młodzieżowy.
Wraz z rozwojem obozu wokół niego zaczęło kształtować się aktywne środowisko obywatelskie. Do projektu dołączały organizacje pozarządowe, instytucje państwowe i samorządowe, lokalni partnerzy, wolontariusze, przedstawiciele biznesu oraz po prostu ludzie, dla których ważne było, aby młodzież miała możliwość działania, nauki i poznawania historii Ukrainy.
W różnych latach dziesiątki partnerów pomagały rozwijać projekt — dzieląc się sprzętem, wiedzą i doświadczeniem, wspierając szkolenia, kwestie bezpieczeństwa i organizację, zapewniając dostęp do miejsc historycznych i przyrodniczych oraz udzielając wsparcia informacyjnego i rzeczowego.
Przez lata obóz stał się miejscem, w którym spotykali się ludzie z różnych miast i obwodów Ukrainy, znajdowali przyjaciół, osoby o podobnych wartościach oraz partnerów do przyszłych działań. Niektórzy po obozie kontynuowali działalność społeczną. Inni znaleźli tutaj przyjaciół na całe życie. A ktoś poznał tu osobę, z którą później założył rodzinę.
Jednym z ważnych etapów rozwoju obozu była współpraca z Ministerstwem Młodzieży i Sportu Ukrainy. Ministerstwo zapewnia finansowe wsparcie projektu, pomaga w przestrzeganiu wymogów dotyczących wykorzystania środków i sprawozdawczości, a także zapewnia wsparcie metodyczne i pomaga zagwarantować zgodność projektu z państwowymi standardami w zakresie polityki młodzieżowej. W 2023 roku projekt otrzymał tytuł „Najlepsze praktyki pracy z młodzieżą” przyznany przez Ministerstwo Młodzieży i Sportu Ukrainy.
Przez lata lokalna inicjatywa przekształciła się w ogólnoukraiński projekt młodzieżowy. Liczba uczestników wzrosła z 8 do 100–120 osób podczas jednego turnusu. Każdego roku o udział w obozie ubiegają się setki młodych ludzi z różnych miast i obwodów Ukrainy, dlatego zespół przeprowadza selekcję z uwzględnieniem możliwości trasy i miejsca organizacji obozu.
Od samego początku projekt łączy komponent historyczno-patriotyczny z praktycznym szkoleniem. Uczestnicy poznają historię narodowowyzwoleńczych walk narodu ukraińskiego, historię regionu ostrogskiego oraz postacie związane z kształtowaniem ukraińskiej państwowości.
Jednocześnie zdobywają praktyczne umiejętności: uczą się medycyny taktycznej, edukacji medialnej, orientacji w terenie, umiejętności turystycznych, podstaw alpinizmu oraz zasad przetrwania w ekstremalnych warunkach.
Jednak przez lata realizacji obóz stał się czymś więcej niż tylko zbiorem aktywności edukacyjnych. Wokół niego powstała społeczność ludzi, których łączą wspólne wartości, doświadczenia i pamięć.
Znaczna część byłych uczestników dziś broni Ukrainy w szeregach Sił Obrony Ukrainy. Ponad dziesięciu uczestników projektu zginęło, broniąc Ojczyzny. Ich pamięć pozostaje ważną częścią historii obozu oraz przykładem siły, wiary i odpowiedzialności dla kolejnych pokoleń uczestników.
Przez lata „Śladami książąt Ostrogskich” pomogło setkom młodych ludzi lepiej poznać historię Ukrainy, poczuć więź z miejscem, w którym się znajdują, oraz zdobyć umiejętności potrzebne do działania w realnym życiu.
W całej historii projektu w obozie wzięło udział około 800 uczestników ze wszystkich obwodów Ukrainy. W 2026 roku odbyła się trzynasta edycja obozu.
Przez wiele lat trasa była częścią doświadczenia obozowego — uczestnicy pokonywali ją pieszo, słuchali historii o miejscach, przez które przechodzili, poznawali postacie i wydarzenia, które kształtowały historię Ukrainy.
I w pewnym momencie zrozumieliśmy: ta trasa nie powinna pozostać wyłącznie częścią historii obozu.
Mogą nią podróżować rodziny, turyści, uczniowie, studenci, mieszkańcy regionu oraz wszyscy, których interesuje historia ziemi ostrogskiej. We własnym tempie, w dogodnym dla siebie czasie i we własnym gronie, bez udziału w obozie.
Tak powstał odrębny projekt „Turystyczny Szlak «Śladami książąt Ostrogskich»”, stworzony przy wsparciu Ukraińskiego Funduszu Kultury oraz MHP-Hromadi. Wzięliśmy trasę, która przez lata funkcjonowała w ramach obozu, i udostępniliśmy ją znacznie szerszemu gronu podróżujących.
Trasa została zatwierdzona na poziomie obwodu, oznakowana w terenie i wyposażona w tablice informacyjne. Teraz stworzyliśmy również tę platformę, aby można było przejść „Śladami książąt Ostrogskich” nawet wtedy, gdy nie jesteście gotowi lub nie możecie wyruszyć w pieszą podróż.
Jeśli więc czytacie ten tekst na stronie internetowej szlaku — już staliście się częścią kolejnego etapu jego historii. Dziś tą trasą można podróżować razem z obozem, samodzielnie, z własną grupą, we własnym tempie — na żywo lub online.
Partnerstwo
Trwałość obozu w dużej mierze powstała dzięki partnerom, którzy od lat angażują się w jego organizację. Każdy z nich wnosi swój wkład w to, aby kilka dni podróży zamieniło się w pełnowartościowe doświadczenie edukacyjne, szkoleniowe i zespołowe.
Ministerstwo Młodzieży i Sportu Ukrainy. Ministerstwo zapewnia finansowe wsparcie projektu, pomaga w przestrzeganiu wymogów dotyczących wykorzystania środków i sprawozdawczości, a także zapewnia wsparcie metodyczne i pomaga zagwarantować zgodność projektu z państwowymi standardami w zakresie polityki młodzieżowej. W 2023 roku projekt otrzymał tytuł „Najlepsze praktyki pracy z młodzieżą” przyznany przez Ministerstwo Młodzieży i Sportu Ukrainy.
Ukraiński Fundusz Kultury oraz MHP-Hromadi. Dzięki partnerstwu oraz wsparciu finansowemu i instytucjonalnemu trasa otrzymała oficjalny status, oznakowanie i tablice informacyjne, a także platformę internetową, dzięki której można przejść trasę nawet bez wychodzenia z domu.
Rada Miejska Ostroga. Dzięki Radzie Miejskiej mamy swobodny dostęp do trasy, którą przemierzają uczestnicy obozu. Rada Miejska Ostroga zapewnia koordynację pomiędzy organizatorami obozu, lokalnymi instytucjami kultury i edukacji oraz innymi zainteresowanymi stronami. Zawsze wspiera również wydarzenie za pośrednictwem oficjalnych kanałów informacyjnych Rady Miejskiej — strony internetowej, mediów społecznościowych i lokalnych mediów.
Ponadto współpraca ta pomaga nam nawiązywać dodatkowe, mniejsze partnerstwa niezbędne do realizacji projektu, w tym z Państwową Służbą Ukrainy ds. Sytuacji Nadzwyczajnych (DSNS), posterunkiem policji w Ostrogu oraz Oddziałem Szybkiego Reagowania Obwodu Rówieńskiego Ukraińskiego Czerwonego Krzyża.
Departament Młodzieży i Sportu Rówieńskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Współpraca ta pomogła zapewnić trwałość projektu oraz zbudować zaufanie do niego wśród młodzieży i partnerów.
Narodowy Park Przyrodniczy „Dermansko-Ostrogski”. Park wydaje zgodę na przejście uczestników szlakami oraz konsultuje kwestie oznakowania trasy i instalacji tablic informacyjnych. Zapewnia również wsparcie informacyjne.
Instytucja Komunalna „Państwowy Rezerwat Historyczno-Kulturalny w Ostrogu”. Pierwszym miejscem obozowania uczestników jest Wzgórze Zamkowe. Państwowy Rezerwat Historyczno-Kulturalny w Ostrogu udostępnia uczestnikom teren całkowicie bezpłatnie, a także wspiera projekt informacyjnie.
NGO „Wszechukraiński Ruch „Narodowy Sojusz”. „Narodowy Sojusz” jest współorganizatorem obozu i odpowiada za jego komponent historyczno-kulturalny oraz patriotyczny. Organizacja bezpłatnie udostępnia również część sprzętu turystycznego — namioty, śpiwory, latarki, maty oraz sprzęt alpinistyczny.
17. Państwowa Jednostka Pożarniczo-Ratownicza DSNS Ukrainy w Ostrogu. Ratownicy prowadzą dla uczestników praktyczne zajęcia z zakresu bezpieczeństwa związanego z minami, reagowania na sytuacje nadzwyczajne oraz podstawowych umiejętności ratowniczych. W program angażują się również medycy, którzy uczą uczestników podstaw medycyny taktycznej, w tym algorytmów udzielania pomocy w przypadku krwotoków, stosowania opasek uciskowych i materiałów opatrunkowych oraz postępowania w sytuacjach kryzysowych.
Gospodarstwo agroturystyczne „Ukraińska Chata”. Jej właścicielka, Ludmyła, co roku udostępnia zespołowi teren i dom na potrzeby organizacji obozu. Dzięki temu uczestnicy mają bezpieczne miejsce do rozstawienia namiotów, dostęp do zaplecza sanitarnego oraz przestrzeń do nauki, pracy zespołowej i wieczornych spotkań przy ognisku.
Jednocześnie obóz pomaga promować turystykę wiejską oraz lokalne dziedzictwo kulturowe.
Fabryka Cukiernicza „Yarych”. Zapewnia uczestnikom ciastka i wypieki na codzienne przekąski. Przez dwanaście lat współpraca stała się jedną z najbardziej stabilnych i długotrwałych historii partnerskich obozu.
PJSC „Dobra Woda”. Zapewnia uczestnikom wodę pitną podczas wędrówek, wycieczek i pobytu na obozie. W przypadku oddalonej lokalizacji obozu wsparcie to ma praktyczne i niezbędne znaczenie.
Sklep internetowy „Gorgany-Rivne”. Wspiera uczestników sprzętem turystycznym: przekazuje bony podarunkowe, dzięki którym młodzież może kupić potrzebne rzeczy na przyszłe wyprawy, a także zapewnia odzież dla uczestników obozu.
Idealist Coffee Co oraz PJSC „Monomakh”. Zapewniają obozowi herbatę i kawę, tworząc prostą, ale ważną część codziennego życia obozowego.
NGO „Bractwo Studentów”. Dzięki partnerstwu informacje o możliwości udziału docierają nie tylko do studentów Ostroga, ale również poprzez sieć samorządów studenckich na innych uniwersytetach Ukrainy.